ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ
για το σχέδιο νόμου της σύστασης ΝΠΔΔ Ψυχολόγων και του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας
Ανακοίνωση της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Gestalt με αφορμή την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για το σχέδιο νόμου της σύστασης ΝΠΔΔ Ψυχολόγων και του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας
Η ψυχοθεραπεία βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική θεσμική εξέλιξη.
Η Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Gestalt (Hellenic Association for Gestalt Therapy – HAGT) παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη δημόσια διαβούλευση του νέου σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υγείας και, ειδικότερα, τις διατάξεις που προβλέπουν τη σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας.
Πρόκειται για μια εξέλιξη ιδιαίτερης σημασίας για τον χώρο της ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα. Για πρώτη φορά ανοίγει με τόσο συγκεκριμένο τρόπο ένας θεσμικός διάλογος γύρω από ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση και την πιστοποίηση των ψυχοθεραπευτών, τα κριτήρια λειτουργίας και αναγνώρισης των εκπαιδευτικών κέντρων, τα προσόντα των εκπαιδευτών, την αναγνώριση εκπαίδευσης και πιστοποιήσεων που έχουν αποκτηθεί στο εξωτερικό, καθώς και τη διασφάλιση της ποιότητας των ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Η ανάγκη για ένα σαφές και σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο γύρω από την ψυχοθεραπεία στη χώρα μας είναι υπαρκτή. Εξίσου ουσιαστική είναι η ανάγκη προστασίας των ανθρώπων που αναζητούν ψυχοθεραπευτική βοήθεια και η διασφάλιση ότι οι υπηρεσίες που λαμβάνουν παρέχονται από επαγγελματίες με ολοκληρωμένη εκπαίδευση, επαρκή κλινική εμπειρία, συστηματική εποπτεία και σαφή δεοντολογική δέσμευση.
Η έναρξη αυτής της συζήτησης αποτελεί, επομένως, μια σημαντική ευκαιρία. Ταυτόχρονα, ακριβώς επειδή οι αποφάσεις που θα ληφθούν μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά το μέλλον της ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα, θεωρούμε ότι η διαδικασία χρειάζεται προσοχή, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστικό διάλογο με την ίδια την ψυχοθεραπευτική κοινότητα.
Η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς ένα σύνολο τεχνικών ούτε η εκπαίδευση σε αυτήν μπορεί να εξαντληθεί στην απόκτηση θεωρητικών γνώσεων. Η διαμόρφωση ενός ψυχοθεραπευτή αποτελεί μια μακρόχρονη και απαιτητική εκπαιδευτική διαδικασία. Περιλαμβάνει θεωρητική και μεθοδολογική κατάρτιση, βιωματική εκπαίδευση, προσωπική θεραπευτική διεργασία, εποπτευόμενη κλινική πρακτική, συστηματική εποπτεία, δεοντολογική συγκρότηση και συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη.
Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται κάτι ακόμη πιο ουσιαστικό: η ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο που εμπιστεύεται στον ψυχοθεραπευτή πλευρές της ζωής του που συχνά είναι ευάλωτες, δύσκολες ή βαθιά προσωπικές. Η ποιότητα της ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης δεν αφορά, επομένως, μόνο την επαγγελματική κατοχύρωση όσων ασκούν ψυχοθεραπεία. Αφορά πρωτίστως τη διασφάλιση της ποιότητας της θεραπευτικής σχέσης και την προστασία του ανθρώπου που προσέρχεται σε αυτήν.
Μέσα από αυτή την οπτική θεωρούμε σημαντικό να εξεταστούν προσεκτικά ορισμένα ζητήματα που αναδεικνύονται από το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου:
Ποια θα είναι τα κριτήρια μιας ολοκληρωμένης εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία; Ποιοι θα μπορούν να εισέρχονται σε αυτήν και με ποιες προϋποθέσεις; Πώς θα αναγνωριστούν οι ψυχοθεραπευτές που έχουν ήδη ολοκληρώσει πολυετείς εκπαιδεύσεις και διαθέτουν μακρά κλινική εμπειρία; Πώς θα αξιολογηθούν τα εκπαιδευτικά κέντρα που λειτουργούν εδώ και χρόνια στη χώρα μας ακολουθώντας συγκεκριμένα ελληνικά και ευρωπαϊκά πρότυπα; Με ποιον τρόπο θα συνεκτιμηθούν οι πιστοποιήσεις που έχουν αποκτηθεί μέσω αναγνωρισμένων ευρωπαϊκών επιστημονικών και επαγγελματικών οργανισμών;
Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι δευτερεύοντα ούτε μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά ως τεχνικά ή διοικητικά ζητήματα. Συνδέονται με τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ψυχοθεραπεία, την εκπαίδευση σε αυτήν και την ευθύνη που συνοδεύει την άσκησή της.
Η ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα επιστημονικά και ιστορικά πολυφωνικό πεδίο. Διαφορετικές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις έχουν αναπτύξει μέσα στον χρόνο διακριτά θεωρητικά και μεθοδολογικά πλαίσια, ερευνητική παράδοση, εκπαιδευτικά πρότυπα και συστήματα πιστοποίησης. Η πολυφωνία αυτή δεν αναιρεί την ανάγκη για σαφή και υψηλά κριτήρια εκπαίδευσης και επαγγελματικής επάρκειας. Αντίθετα, καθιστά ακόμη σημαντικότερη τη διαμόρφωση κοινών αρχών ποιότητας και δεοντολογίας που θα μπορούν να συμπεριληφθούν και να συνυπάρχουν παράλληλα με τον σεβασμό στην επιστημονική ταυτότητα των διαφορετικών ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων.
Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό οι επιστημονικές και επαγγελματικές ενώσεις που εκπροσωπούν τις διαφορετικές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις να έχουν ουσιαστική παρουσία στη διαδικασία που τώρα ανοίγει. Η δυνατότητα συνεργασίας μαζί τους, την οποία προβλέπει το σχέδιο νόμου, αποτελεί ένα θετικό στοιχείο. Θεωρούμε, ωστόσο, σημαντικό ο διάλογος αυτός να έχει συνέχεια και θεσμικό βάθος, ιδιαίτερα όταν θα διαμορφωθούν τα συγκεκριμένα κριτήρια εκπαίδευσης, πιστοποίησης και αναγνώρισης.
Αντίστοιχη προσοχή, ωστόσο, χρειάζεται να δοθεί στη σχέση του υπό διαμόρφωση ελληνικού πλαισίου με τα πρότυπα που έχουν αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ελλάδα δεν ξεκινά σήμερα να εκπαιδεύει τους ψυχοθεραπευτές της. Υπάρχουν επαγγελματίες με πολυετή εκπαίδευση και κλινική εμπειρία, εκπαιδευτικά κέντρα με μακρά παρουσία και ελληνικές επιστημονικές εταιρείες που συμμετέχουν ενεργά εδώ και δεκαετίες σε ευρωπαϊκές και διεθνείς ψυχοθεραπευτικές κοινότητες. Η εμπειρία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο γνώσης που χρειάζεται να αξιοποιηθεί.
Παράλληλα, θεωρούμε αναγκαίο να αποσαφηνιστούν με ιδιαίτερη προσοχή η σχέση της ψυχοθεραπείας με τα επιμέρους επαγγέλματα ψυχικής υγείας και οι προϋποθέσεις πρόσβασης στην ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση. Πρόκειται για ένα σύνθετο ζήτημα, για το οποίο υπάρχουν διαφορετικές παραδόσεις και θεσμικές προσεγγίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η όποια ρύθμισή του χρειάζεται να προκύψει μέσα από επιστημονικό διάλογο, με σαφή κριτήρια και με ουσιαστική συμμετοχή των φορέων που διαθέτουν γνώση και μακρόχρονη εμπειρία στο πεδίο.
Η Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Gestalt, από την ίδρυσή της το 2002, εργάζεται για την ανάπτυξη, την επιστημονική παρουσία και τη θεσμική αναγνώριση της Ψυχοθεραπείας Gestalt στην Ελλάδα. Ως επίσημος εκπρόσωπος στη χώρα μας της European Association for Gestalt Therapy (EAGT), συμμετέχει σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή κοινότητα μέσα στην οποία ζητήματα εκπαίδευσης, πιστοποίησης, εποπτείας, δεοντολογίας και συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης αποτελούν εδώ και χρόνια αντικείμενο συστηματικής επεξεργασίας.
Από αυτή τη θέση υποδεχόμαστε με ενδιαφέρον τη θεσμική συζήτηση που ανοίγει στη χώρα μας και αισθανόμαστε την ευθύνη να συμμετέχουμε ενεργά σε αυτήν. Ως εκ τούτου, η Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Gestalt δηλώνει παρούσα και πρόθυμη να συνεισφέρει σε αυτή τη σημαντική προσπάθεια.
Επί του παρόντος, η Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Gestalt δεσμεύεται ότι θα μελετήσει προσεκτικά το σύνολο των σχετικών διατάξεων και θα συμμετάσχει ενεργά στη δημόσια διαβούλευση, καταθέτοντας τεκμηριωμένες παρατηρήσεις και συγκεκριμένες προτάσεις. Παράλληλα, θεωρούμε σημαντικό να υπάρξει διάλογος και συνεργασία ανάμεσα στις διαφορετικές επιστημονικές και επαγγελματικές κοινότητες της ψυχοθεραπείας, ώστε η συζήτηση να μην περιοριστεί στην προάσπιση επιμέρους θέσεων, αλλά να μπορέσει να υπηρετήσει ένα κοινό ζητούμενο.
Ένα θεσμικό πλαίσιο το οποίο θα προστατεύει τον άνθρωπο που αναζητά ψυχοθεραπευτική βοήθεια, που θα διασφαλίζει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και επαγγελματική επάρκεια, που θα συνομιλεί με τη σύγχρονη επιστημονική γνώση και την ευρωπαϊκή εμπειρία, που θα αναγνωρίζει όσα έχουν ήδη οικοδομηθεί, χωρίς να φοβάται να τα εξετάσει και να τα εξελίξει και που θα διασφαλίσει τον απαραίτητο χώρο για τον επιστημονικό διάλογο και την πολυφωνία που χαρακτηρίζουν την ίδια την ιστορία της ψυχοθεραπείας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.
Η θεσμική οργάνωση της ψυχοθεραπείας είναι ένα σημαντικό βήμα. Ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και την πραγματική του αξία.
